ΙΣΤΟΡΙΕΣ, ΤΥΜΠΑΝΑ & ΦΩΝΗ
Οι ιστορίες και η μουσική πίσω από κάθε παράσταση Καθακάλι
Από πού αντλούν τις ιστορίες τους το Καθακάλι — από τη Μαχαμπαράτα και τη Ραμαγιάνα — και πώς οι τραγουδιστές, μαζί με τα τύμπανα τσέντα και μαντάλαμ, συνοδεύουν μια σκηνή που οι ηθοποιοί ερμηνεύουν εν σιωπή.
Δείτε τις ημερομηνίες παραστάσεων στο Κότσι στο GetYourGuide ↗Τα έπη ως πηγή έμπνευσης
Οι ιστορίες του Καθακάλι προέρχονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τα μεγάλα σανσκριτικά έπη της Ινδίας — τη Μαχαμπαράτα και τη Ραμαγιάνα — καθώς και από άλλη πουρανική λογοτεχνία, το ευρύτερο σώμα των παραδοσιακών ινδουιστικών αφηγηματικών κειμένων. Οι μεμονωμένες παραστάσεις αντλούνται από τα αττακάθα, θεατρικά κείμενα γραμμένα ειδικά για το σκοπό αυτό, που προσαρμόζουν ένα μεμονωμένο επεισόδιο από αυτά τα έπη σε στίχο κατάλληλο για σκηνική παρουσίαση: μια μονομαχία, μια δοκιμασία πίστης, μια μάχη ανάμεσα σε καλούς και αμφιλεγόμενους χαρακτήρες, μια στιγμή θεϊκής παρέμβασης. Επειδή τα ίδια τα έπη είναι τεράστια, μια βραδινή παράσταση συνήθως καλύπτει ένα αυτοτελές επεισόδιο και όχι μια ολόκληρη ιστορία, και αυτός είναι εν μέρει ο λόγος που η εισαγωγή πριν από την παράσταση έχει σημασία — σε προσανατολίζει ως προς τη συγκεκριμένη στιγμή ενός πολύ μεγαλύτερου έπους που πρόκειται να παρακολουθήσεις.
Δύο φωνές αφηγούνται την ιστορία
Ενώ οι ερμηνευτές αποδίδουν την ιστορία μέσα από κίνηση και χειρονομίες, δεν μιλούν ποτέ — αντίθετα, δύο τραγουδιστές, τοποθετημένοι στο πλάι ή στο πίσω μέρος της σκηνής, ψάλλουν τους αφηγηματικούς στίχους και τους διαλόγους, σε ένα παραδοσιακό στιλ ερωταπόκρισης. Ο βασικός τραγουδιστής συνήθως κρατά την κύρια μελωδική γραμμή, ενώ μια δεύτερη φωνή τον υποστηρίζει και τον τονίζει, και μαζί αφηγούνται όσα συμβαίνουν, ονομάζουν τους χαρακτήρες καθώς εισέρχονται και διαμορφώνουν το συναισθηματικό κλίμα κάθε σκηνής. Αξίζει να ακούσετε ειδικά αυτό το επίπεδο: το τραγούδι δεν είναι μουσικό χαλί, αλλά ουσιαστικά ο προφορικός λόγος της παράστασης μεταφρασμένος σε μελωδία, με το σώμα του ηθοποιού να ζωντανεύει όσα περιγράφει η φωνή σε πραγματικό χρόνο.
Το τσέντα και το μαντάλαμ — η καρδιά της παράστασης
Το κρουστό σύνολο του Καθακάλι βασίζεται σε δύο κύρια τύμπανα: το τσέντα, ένα ηχηρό κυλινδρικό τύμπανο που παίζεται με μπαγκέτες και οδηγεί τις πιο δραματικές, υψηλής ενέργειας στιγμές της παράστασης — τις εισόδους, τις μάχες, τις στιγμές οργής — και το μανταλάμ, ένα πιο ήσυχο τύμπανο σε σχήμα βαρελιού που παίζεται με τα χέρια και υπογραμμίζει τις πιο τρυφερές, λυρικές σκηνές. Τα κύμβαλα (ελαθάλαμ), που παίζουν οι τραγουδιστές, προσθέτουν περαιτέρω ρυθμική υφή. Μαζί, αυτό το μικρό ζωντανό σύνολο κάνει πολλά περισσότερα από το να συνοδεύει απλώς τους ηθοποιούς — δίνει το σύνθημα για τις εισόδους, σηματοδοτεί τις αλλαγές στη διάθεση και συχνά καθορίζει τον ρυθμό μιας σκηνής όσο και η ίδια η κίνηση του ερμηνευτή, γι' αυτό και μια βραδιά Καθακάλι μοιάζει τόσο με συναυλία όσο και με θεατρική παράσταση.
Γνώριμες στιγμές που μπορεί να αναγνωρίσεις
Ορισμένα από τα πιο συχνά παρουσιαζόμενα επεισόδια Καθακάλι αντλούνται από γνωστές στιγμές της Μαχαμπαράτα και της Ραμαγιάνα — μονομαχίες μεταξύ πριγκίπων, δοκιμασίες της δύναμης ή της αρετής ενός ήρωα, και αναμετρήσεις ανάμεσα σε ευγενείς και κακούς χαρακτήρες, σκηνές που αποτυπώνονται φυσικά στην αντίθεση χρωμάτων πάτσα-έναντι-κάτι που περιγράφεται σε έναν συνοδευτικό οδηγό. Ποιο ακριβώς επεισόδιο θα δείτε ένα συγκεκριμένο βράδυ στο Κότσι εξαρτάται από τον χώρο και την εποχή, οπότε αξίζει να ρωτήσετε ή να ελέγξετε το πρόγραμμα αντί να υποθέσετε — ωστόσο, το να γνωρίζετε ότι αυτές οι παραστάσεις αντλούν από μια κοινή, αιωνόβια δεξαμενή επικών ιστοριών, και δεν γράφονται εκ νέου για τους επισκέπτες, αποτελεί χρήσιμο πλαίσιο για όποιον είναι νέος στην παράδοση.
Γιατί η μουσική έχει σημασία, ακόμα κι αν δεν ακολουθείς κάθε λέξη
Δεν χρειάζεται να κατανοήσετε τους τραγουδισμένους στίχους στα Μαλαγιαλάμ για να νιώσετε την επίδραση της μουσικής του Καθακάλι — η μετάβαση από τους δυναμικούς ρυθμούς του τσέντα στα πιο ήρεμα περάσματα του μανταλάμ αποτυπώνει με αρκετή ακρίβεια τη συναισθηματική πορεία μιας σκηνής, ώστε η διάθεση να περνάει ανεξάρτητα από τη γλώσσα. Πολλοί επισκέπτες περιγράφουν τον συνδυασμό τυμπάνων, ψαλμωδιών και σιωπηλής, υπερβολικής χειρονομίας ως πιο καθηλωτικό από ό,τι θα ήταν μια συμβατική παράσταση με υποτίτλους, ακριβώς επειδή διαβάζεις τόνο και ρυθμό αντί για μεταφρασμένο κείμενο. Αν προσεγγίσετε το βράδυ ως ζωντανό μουσικό θέατρο, και όχι ως έργο που πρέπει να παρακολουθήσετε λέξη προς λέξη, θα είναι πιο εύκολο να αφεθείτε απλώς στην ατμόσφαιρα.